Η 4η Μαρτίου έχει καθιερωθεί ως η Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας – και κάθε χρόνο μας δίνει μια επιπλέον αφορμή να μιλήσουμε ανοιχτά για ένα πρόβλημα που αφορά εκατομμύρια ανθρώπους τόσο στη χώρα μας όσο και παγκοσμίως. Τα νούμερα είναι αποκαλυπτικά: πάνω από 6 στους 10 ενήλικες Έλληνες ζουν με υπερβολικό βάρος ή παχυσαρκία. Πρόκειται για έναν αριθμό που δεν πρέπει να αγνοούμε. Ας δούμε μαζί τι σημαίνει η παχυσαρκία, πώς επηρεάζει την υγεία μας και – το σημαντικότερο – τι μπορούμε να κάνουμε για να την αντιμετωπίσουμε.
Τι είναι η παχυσαρκία
Η παχυσαρκία ορίζεται με βάση τον Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ ή BMI – Body Mass Index), δηλαδή τον λόγο του βάρους μας σε κιλά προς το τετράγωνο του ύψους μας σε μέτρα. Ένα BMI μεταξύ 25 και 29,9 δηλώνει υπέρβαρο, ενώ τιμή ίση ή μεγαλύτερη από 30 σημαίνει παχυσαρκία. Αυτό που αξίζει να τονιστεί είναι ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) αναγνωρίζει πλέον την παχυσαρκία ως χρόνιο νόσημα – δεν πρόκειται απλώς για θέμα «θέλησης» ή «τρόπου ζωής». Είναι μια πολυπαραγοντική ασθένεια που χρειάζεται σοβαρή αντιμετώπιση, όπως κάθε άλλη χρόνια πάθηση.
Η παχυσαρκία σε αριθμούς
Τα στατιστικά στοιχεία για τη χώρα μας είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά. Οι τελευταίες στατιστικές δείχνουν ότι το 32,1% των ενήλικων Ελλήνων πληροί τα κριτήρια παχυσαρκίας, ενώ αν προσθέσουμε και τα υπέρβαρα άτομα, το ποσοστό φτάνει στο 54,9%. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα στα παιδιά: η Ελλάδα κατέχει τη θλιβερή πρώτη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση για παιδική παχυσαρκία στις ηλικίες 10-19 ετών, ενώ σχεδόν 1 στα 5 παιδιά (18,1%) ηλικίας 7 ετών εμφανίζει ήδη παχυσαρκία. Η χώρα που γέννησε τη μεσογειακή διατροφή βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με μια επιδημία που οφείλεται εν μέρει στην εγκατάλειψή της.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το 59% των ενηλίκων ζει με υπέρβαρο ή παχυσαρκία – το υψηλότερο ποσοστό παγκοσμίως μετά την αμερικανική ήπειρο. Οι τρ΄έχουσες προβλέψεις του World Obesity Atlas εκτιμούν ότι, μέχρι το 2035, η παχυσαρκία στους ενήλικες θα προσεγγίσει το 40% στην Ελλάδα, εάν δεν αλλάξει κάτι δραστικά. Πρόκειται για αριθμούς που δεν αφήνουν περιθώρια εφησυχασμού.
Κίνδυνοι για την υγεία
Η παχυσαρκία δεν είναι απλώς ένα αισθητικό ζήτημα – πρόκειται για σοβαρό παράγοντα κινδύνου για πλήθος νοσημάτων, και τα στοιχεία που το τεκμηριώνουν είναι αδιαμφισβήτητα. Τα άτομα με παχυσαρκία αντιμετωπίζουν σχεδόν 2,5 φορές υψηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου σε σύγκριση με άτομα φυσιολογικού βάρους, ενώ ο κίνδυνος εμφάνισης σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 είναι 4,56 φορές μεγαλύτερος – και μπορεί να φτάσει και ως και 23 φορές μεγαλύτερος σε περιπτώσεις σοβαρής παχυσαρκίας.
Οι κίνδυνοι επεκτείνονται και στον καρκίνο. Πρόσφατη μετα-ανάλυση 66 μελετών που ανέλυσε πάνω από 83 εκατομμύρια συμμετέχοντες ασθενείς έδειξε ότι η παχυσαρκία αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου παχέος εντέρου κατά 36% συνολικά, και μάλιστα κατά 57% στους άνδρες. Παράλληλα, αυξάνεται ο κίνδυνος καρκίνου μαστού, ενώ η άπνοια ύπνου, οι αρθροπάθειες και η επιβάρυνση της ψυχικής υγείας αποτελούν καθημερινή πραγματικότητα για πολλούς ασθενείς. Πάνω από 1,2 εκατομμύρια θάνατοι ετησίως στην Ευρώπη σχετίζονται με την παχυσαρκία.
Πρόληψη της Παχυσαρκίας: Τι μπορούμε να κάνουμε
Η καλή είδηση είναι ότι η πρόληψη λειτουργεί, και μάλιστα τα εργαλεία που χρειαζόμαστε βρίσκονται κυριολεκτικά στο πιάτο μας. Η μεσογειακή διατροφή – η δική μας παραδοσιακή διατροφή – έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 κατά 19-23% και τη θνησιμότητα από καρκίνο κατά 14%. Παράλληλα, ο ΠΟΥ συνιστά 150-300 λεπτά μέτριας έντασης φυσικής δραστηριότητας την εβδομάδα – είναι τόσο απλό όσο ένας γρήγορος περίπατος 30 λεπτών τις περισσότερες μέρες.
Είναι γεγονός ότι όλα αυτά ακούγονται «γνωστά», αλλά αυτό δε μειώνει τη σημασία τους. Ορίστε μερικά πρακτικά βήματα που μπορούμε να εντάξουμε στην καθημερινότητά μας:
- Επιστροφή στη μεσογειακή διατροφή: φρέσκα λαχανικά, ελαιόλαδο, όσπρια, ψάρι – τα βασικά που γνωρίζουμε αλλά συχνά αγνοούμε
- Τακτική κίνηση: 150 λεπτά την εβδομάδα ως ελάχιστος στόχος, ενσωματωμένα στην καθημερινότητα
- Μείωση βιομηχανικά κατεργασμένων τροφίμων: τα επεξεργασμένα τρόφιμα αυξάνουν τον κίνδυνο διαβήτη κατά 12% για κάθε 10% αύξηση στην κατανάλωσή τους
- Έγκαιρη παρέμβαση: η απώλεια μόλις του 5-10% του σωματικού βάρους βελτιώνει σημαντικά τους μεταβολικούς παράγοντες κινδύνου
Θεραπευτικές επιλογές
Όταν η πρόληψη δεν αρκεί, υπάρχουν σήμερα αποτελεσματικές θεραπευτικές προσεγγίσεις. Η πρώτη γραμμή θεραπείας παραμένει πάντα η τροποποίηση του τρόπου ζωής – δηλαδή διατροφική αλλαγή, αυξημένη φυσική δραστηριότητα και ψυχολογική υποστήριξη.
Για ασθενείς που χρειάζονται επιπλέον βοήθεια, η φαρμακευτική θεραπεία με αγωνιστές GLP-1 (όπως η σεμαγλουτίδη) αποτελεί πλέον μια αρκετά αξιόπιστη επιλογή, επιτυγχάνοντας μέση απώλεια βάρους περίπου 15-18% σε λίγο περισσότερο από ένα έτος θεραπείας, με παράλληλη μείωση των καρδιαγγειακών συμβαμάτων κατά 20%. Έχουμε γράψει αναλυτικά για τη σύγκριση φαρμακευτικής και χειρουργικής αντιμετώπισης παλιότερα.
Πέρα και πάνω από τα φάρμακα, όμως, η βαριατρική χειρουργική αποτελεί σήμερα την πιο αποτελεσματική και μακροπρόθεσμη θεραπεία που έχουμε στα χέρια μας για τη νοσογόνο παχυσαρκία. Σύμφωνα με τις Ευρωπαϊκές αλλά και διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, ενδείκνυται σε BMI ≥35 ή BMI ≥30 με συνοδά νοσήματα όπως η υπνική άπνοια, το μεταβολικό σύνδρομο και ο σακχαρώδης διαβήτης. Για τη βαριατρική χειρουργική και τη σχέση της με τον διαβήτη μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα σε σχετικό μας άρθρο.
Υπάρχει και Πρόληψη και Θεραπεία για την Παχυσαρκία
Η παχυσαρκία αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις δημόσιας υγείας στην Ελλάδα και την Ευρώπη. Τα στοιχεία δείχνουν ξεκάθαρα ότι χωρίς να αλλάξουμε κάτι, η κατάσταση μόνο χειρότερη μπορεί να γίνει. Η πρόληψη, η έγκαιρη αντιμετώπιση και η πρόσβαση σε σύγχρονες θεραπείες μπορούν να αλλάξουν αυτή την πορεία.
Ο χειρουργός κ. Σμπαρούνης είναι εξειδικευμένος στην ελάχιστα επεμβατική χειρουργική και τη βαριατρική χειρουργική, με επιτυχή συμμετοχή σε άνω των 1.800 επεμβάσεων. Αν πάσχετε από παχυσαρκία και θέλετε να χάσετε το περιττό βάρος, μπορείτε να κλείσετε ένα ραντεβού μαζί μας είτε από τη σελίδα Επικοινωνία του site μας, είτε τηλεφωνικά απ’ ευθείας με τον γιατρό στο 697 50 23 763.
Περισσότερες Πληροφορίες / Πηγές
- https://data.worldobesity.org/country/greece-80
- https://www.who.int/europe/publications/i/item/9789289057738
- https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Overweight_and_obesity_-_BMI_statistics
- https://www.oecd.org/en/publications/health-at-a-glance-europe-2024_b3704e14-en.html
- https://www.who.int/greece/news/item/27-06-2024-who-europe-sets-the-course-for-reducing-obesity-in-southern-european-countries
- https://easo.org/a-new-framework-for-the-diagnosis-staging-and-management-of-obesity-in-adults
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37999891