Έχετε μόλις βγει με την παρέα σας σε κάποιο εστιατόριο ή ταβέρνα, έχετε ευχαριστηθεί ένα καλό γεύμα και γυρίζετε σπίτι. Ξαφνικά, σας πιάνει έντονος πόνος ψηλά δεξιά στην κοιλιά, κάτω από τα πλευρά σας, που – αν έχετε προλάβει να ξαπλώσετε για ύπνο – μπορεί και να ξυπνήσει κατά τη διάρκεια της νύχτας. Αυτού του είδους ο πόνος μπορεί να οφείλεται σε «πέτρες στη χολή»: ο σωστός ιατρικός όρος είναι χολολιθίαση, και πρόκειται για μια από τις συχνότερες παθήσεις της Γενικής Χειρουργικής. Αν και οι περισσότεροι άνθρωποι με χολολιθίαση δε θα εμφανίσουν ποτέ συμπτώματα, περίπου το 20-30% από αυτούς θα οδηγηθεί τελικά στο χειρουργείο.
Όταν Λέμε ότι Κάποιος Έχει Πέτρες στη Χολή, Τι Εννοούμε;
Φυσιολογικά, το ανθρώπινο ήπαρ παράγει σε καθημερινή βάση πάνω από ένα λίτρο χολής, που καταλήγει εν τέλει στο έντερο, ώστε να αναμειχθεί με τις τροφές και να βοηθήσει στην πέψη τους. Όταν ο πολύς κόσμος λέει ότι έχει πέτρες στη χολή, στην πραγματικότητα εννοεί ότι έχει πέτρες μέσα στη χοληδόχο κύστη, ένα μικρό όργανο σε σχήμα αχλαδιού, που βρίσκεται στο κάτω μέρος του ήπατος και αποθηκεύει και συμπυκνώνει τη χολή που παράγεται μεταξύ γευμάτων. Όταν η σύσταση της χολής ή η κινητικότητα της χοληδόχου κύστεως επηρεάζεται, μπορεί να εμφανισθεί χολολιθίαση.
Το μέγεθος των πετρών στη χολή ποικίλλει από «λάσπη» και μικρούς κόκκους μερικών χιλιοστών μέχρι και μεγαλύτερους λίθους που μπορούν να ξεπεράσουν ακόμη και τα 3 εκατοστά. Στο 70-80% των περιπτώσεων αποτελούνται από χοληστερόλη και έχουν κιτρινοπράσινο χρώμα, ενώ υπάρχουν και οι χολοχρωστικοί λίθοι που είναι σκουρόχρωμοι.
Ποιοι Κινδυνεύουν να Αναπτύξουν Πέτρες στη Χολή;
Ο περισσότερος κόσμος που πάσχει από πέτρες στη χολή δεν το γνωρίζει καν: το ποσοστό διαφέρει αναλόγως της γεωγραφικής περιοχής, του φύλου, της ηλικίας και πολλών άλλων παραγόντων. Για την Ελλάδα, η πιθανότητα ανάπτυξης χολολιθίασης είναι 10-15% εφ’ όρου ζωής για τους άνδρες και 20-25% για τις γυναίκες, ποσοστό σχεδόν διπλάσιο, ιδιαίτερα κατά τα αναπαραγωγικά έτη. Η ηλικία άνω των 40, η παχυσαρκία, η ταχεία απώλεια βάρους, η εγκυμοσύνη και ο σακχαρώδης διαβήτης αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο. Η διατροφή πλούσια σε λιπαρά και το οικογενειακό ιστορικό παίζουν επίσης ρόλο.
Συμπτώματα της Χολολιθίασης: Πότε να Ανησυχήσετε
Πότε οι Πέτρες στη Χολή Προκαλούν Πόνο
Το παράδοξο με τη χολολιθίαση είναι ότι το 80% των ανθρώπων που πάσχουν δε θα νιώσουν ποτέ συμπτώματα. Η ανακάλυψη γίνεται συνήθως τυχαία σε υπερηχογράφημα για άλλο λόγο. Όταν όμως οι πέτρες προκαλούν πρόβλημα, το κάνουν με έντονο τρόπο.
Ο χαρακτηριστικός πόνος της χολολιθίασης, γνωστός ως κωλικός των χοληφόρων, εμφανίζεται στο δεξιό υποχόνδριο (ψηλά δεξιά στην κοιλιά, κάτω από τα πλευρά) ή το επιγάστριο (κάτω από το στέρνο, μπροστά από το στομάχι). Είναι οξύς, περιοδικός, διαρκεί από 15 λεπτά έως 5 ώρες και συχνά ξεκινά μετά από λιπαρό ή δύσπεπτο γεύμα. Συχνά συνοδεύεται από ναυτία, έμετο και μπορεί να ακτινοβολεί στην πλάτη ή τον δεξιό ώμο. Δεν είναι σπάνιο να προσέρχονται στα επείγοντα ασθενείς με τέτοια συμπτώματα από χολολιθίαση και να νομίζουν ότι έχουν έμφραγμα του μυοκαρδίου – αλλά και το αντίθετο συμβαίνει.
Επικίνδυνα Συμπτώματα
Αναζητήστε άμεσα συμβουλή από ειδικό χειρουργό αν έχετε:
- Πυρετό πάνω από 38°C
- Κιτρίνισμα στα μάτια ή στο δέρμα, με ή χωρίς φαγούρα
- Πόνο που κρατά πάνω από 5 ώρες
- Ούρα σκουρόχρωμα σαν το κονιάκ
- Άχρωμα κόπρανα
Συμπτώματα όπως αυτά μπορούν να σηματοδοτούν επικίνδυνες καταστάσεις όπως είναι η οξεία χολοκυστίτιδα, η χολαγγειίτιδα ή η παγκρεατίτιδα, που απαιτούν άμεση αντιμετώπιση.
Διάγνωση: Πώς Επιβεβαιώνεται η Χολολιθίαση;
Η διάγνωση ξεκινά πάντοτε από το ιατρικό ιστορικό και την κλινική εξέταση. Ο εξειδικευμένος χειρουργός θα πάρει ένα αναλυτικό ιστορικό από τον ασθενή, αναζητώντας παλαιότερα συμπτώματα και προδιαθεσικούς παράγοντες που θα μπορούσαν να σχετίζονται με το πρόβλημα. Μεγάλη αξία στη διάγνωση της χολολιθιάσεως έχει και η κλινική εξέταση: ο χειρουργός θα εξετάσει την κοιλιά του ασθενούς για να διαπιστώσει αν υπάρχει κάποιο από τα αναμενόμενα κλινικά σημεία της χολοκυστίτιδας, που θα μπορούσε να οδηγήσει τον ασθενή επειγόντως στο χειρουργείο.
Το υπερηχογράφημα άνω κοιλίας (ήπατος – παγκρέατος – χοληφόρων) είναι η καλύτερη εξέταση για τις πέτρες στη χολή, με ευαισθησία 95%. Μπορεί να δει το μέγεθος και τον αριθμό των λίθων, καθώς και αν υπάρχει φλεγμονή στη χοληδόχο κύστη. Οι εξετάσεις αίματος δείχνουν αν υπάρχει φλεγμονή ή αν οι πέτρες έχουν επηρεάσει το ήπαρ. Συνήθως, η αξονική τομογραφία δεν έχει νόημα σε αυτά τα περιστατικά. Αν χρειάζεται περαιτέρω επιβεβαίωση, μπορεί ο χειρουργός να παραγγείλει μια μαγνητική τομογραφία, που έχει ιδιαίτερο νόημα να γίνεται σε εξεζητημένα περιστατικά, όπως σε εγκύους ή σε ασθενείς που δεν έχουν εύκολη διάγνωση.
Πότε Χρειάζεται Χειρουργείο;
Ασυμπτωματική Χολολιθίαση
Αν οι πέτρες στη χολή σας δεν έχουν προκαλέσει ποτέ συμπτώματα, συνήθως δεν χρειάζεται επέμβαση: μπορείτε να παρακολουθείτε τη νόσο με ένα προληπτικό υπερηχογράφημα μια φορά το χρόνο. Υπάρχουν όμως εξαιρέσεις, που καθιστούν την προληπτική χειρουργική αφαίρεση αναγκαία:
- πολύποδες μεγαλύτεροι από 6,5 χιλιοστά,
- πέτρες μεγαλύτερες από 3 εκατοστά,
- πολλές μικρές πέτρες (μικροχολολιθίαση) που μπορούν να προκαλέσουν ευκολότερα χολαγγειΐτιδα ή παγκρεατίτιδα, καθώς και
- η λεγόμενη «πορσελανοειδής» χοληδόχος κύστη, όπου οι πέτρες δημιουργούν ένα μεγάλο εκμαγείο που καταλαμβάνει ολόκληρο το όργανο, και προδιαθέτει στην ανάπτυξη καρκίνου της χοληδόχου κύστεως
Συμπτωματική Χολολιθίαση
Σύμφωνα με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, αν οι πέτρες στη χολή έχουν προκαλέσει έστω και έναν επεισόδιο πόνου, ή αν ο ασθενής έχει παρουσιάσει τουλάχιστον ένα επεισόδιο οξείας χολοκυστίτιδας που δεν μπόρεσε να χειρουργηθεί εγκαίρως και πέρασε συντηρητικά, η χειρουργική αφαίρεση συστήνεται ανεπιφύλακτα. Ο κίνδυνος επανάληψης και σοβαρών επιπλοκών είναι σημαντικός.
Η οξεία χολοκυστίτιδα από πέτρες στη χολή απαιτεί επείγουσα χειρουργική αντιμετώπιση, ιδανικά εντός 72 ωρών. Η καθυστέρηση αυξάνει τις επιπλοκές και δυσκολεύει την επέμβαση.
Λαπαροσκοπική Χολοκυστεκτομή: Η Σύγχρονη Λύση
Πώς Αφαιρούνται οι Πέτρες στη Χολή
Στην πραγματικότητα, δεν αφαιρούνται οι πέτρες στη χολή: αφαιρείται ολόκληρο το όργανο. Η λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή είναι η μέθοδος εκλογής για την αντιμετώπιση της χολολιθιάσεως. Ο χειρουργός πραγματοποιεί 3-4 μικρές τομές μόλις 0,5-1 εκ. και αφαιρεί ολόκληρη τη χοληδόχο κύστη μαζί με το περιεχόμενό της. Η επέμβαση συνήθως διαρκεί 30-90 λεπτά και γίνεται υπό γενική αναισθησία.
Σε σύγκριση με την παλιά ανοικτή χολοκυστεκτομή, τα πλεονεκτήματα είναι εντυπωσιακά:
- Νοσηλεία ως μία ημέρα, αντί για 5-7 ημέρες
- Επιστροφή στη δουλειά σε 5-7 ημέρες αντί για 4-6 εβδομάδες
- Ελάχιστος πόνος που ελέγχεται με απλά παυσίπονα ή και καθόλου πόνος, αντί για έντονο πόνο που κρατάει για εβδομάδες
- Πολύ μικρές τομές που εξαφανίζονται, αντί για μεγάλες τομές των 10-12 εκατοστών
Ανάρρωση Μετά από Λαπαροσκοπική Χολοκυστεκτομή
Η ανάρρωση είναι συνήθως εντυπωσιακά γρήγορη. Μέσα σε 2-4 ώρες από την επέμβαση σηκώνεστε και περπατάτε. Το απόγευμα πίνετε υγρά και το βράδυ τρώτε ελαφρύ φαγητό. Οι περισσότεροι ασθενείς παίρνουν εξιτήριο και επιστρέφουν στο σπίτι τους την επόμενη μέρα, αν όχι την ίδια.
Την πρώτη εβδομάδα αποφεύγετε τα πολύ λιπαρά και δύσπεπτα φαγητά. Σε 5-7 ημέρες επιστρέφετε στην εργασία σας αν δουλεύετε σε γραφείο, σε 2 εβδομάδες κάνετε ελαφριά γυμναστική και σε έναν μήνα δεν έχετε κανέναν περιορισμό.
Ζωή Χωρίς Χοληδόχο Κύστη
Πολλοί ανησυχούν αν μπορούν να ζήσουν χωρίς χοληδόχο κύστη. Η απάντηση είναι καθησυχαστική: το ήπαρ συνεχίζει να παράγει χολή που καταλήγει απευθείας στο λεπτό έντερο. Το 90% των ασθενών που υποβάλλονται σε χολοκυστεκτομή δεν παρατηρούν καμία διαφορά στην χώνεψη των τροφών.
Δεν χρειάζεται ειδική δίαιτα μακροχρόνια. Τις πρώτες εβδομάδες μερικοί έχουν πιο χαλαρές κενώσεις που σταδιακά υποχωρούν. Μπορείτε να απολαύσετε όλα τα φαγητά χωρίς τον φόβο του κωλικού από τα χοληφόρα.
Γιατί η Εμπειρία του Χειρουργού Είναι Κρίσιμη
Η επιτυχής αντιμετώπιση της χολολιθίασης εξαρτάται από την εμπειρία του χειρουργού. Αν και πρόκειται για μια επέμβαση συχνά πραγματοποιούμενη («ρουτίνας»), η λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή είναι κάθε άλλο παρά απλή. Η λαπαροσκοπική εξειδίκευση και εμπειρία του χειρουργού είναι απαραίτητη για να εγγυηθεί το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα για τον ασθενή. Οι σύγχρονες λαπαροσκοπικές τεχνικές, όπως το κρίσιμο παράθυρο ασφαλείας (Critical View of Safety), όπου ο χειρουργός φροντίζει να έχει απομονώσει και ταυτοποιήσει πλήρως όλα τα αγγεία και τους πόρους που καταήλγουν στη χοληδόχο κύστη ΠΡΙΝ αρχίσει τη χολοκυστεκτομή, μειώνουν τον κίνδυνο επιπλοκών σε ποσοστό μόλις 0,3%. Εκτός όμως της τεχνικής δεινότητας, ίσως η πιο σημαντική ικανότητα που έχει να διαθέσει ένας χειρουργός προς όφελος των ασθενών του είναι η εμπειρία στη διαχείριση δύσκολων περιπτώσεων όπως η οξεία χολοκυστίτιδα.
Μην Αφήνετε τις Πέτρες στη Χολή να σας Ταλαιπωρούν
Η χολολιθίαση μπορεί να φαίνεται μικρό πρόβλημα, αλλά οι επιπλοκές της είναι σοβαρές και απρόβλεπτες. Η σύγχρονη λαπαροσκοπική χειρουργική προσφέρει οριστική λύση στους ασθενείς που τη χρειάζονται με ελάχιστη ταλαιπωρία.
Αν έχετε συμπτώματα από πέτρες στη χολή ή αν σας έχει συστηθεί επέμβαση, μην το αναβάλλετε. Η έγκαιρη αντιμετώπιση προλαμβάνει σοβαρές συνέπειες και εξασφαλίζει άριστα αποτελέσματα.
Διαβάστε περισσότερα για τη χολολιθίαση στη σχετική σελίδα μας.
Ο κ. Σμπαρούνης έχει εκτεταμένη εμπειρία στη λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή και στη διαχείριση πολύπλοκων και επιπλεγμένων περιστατικών χολολιθίασης και χολοκυστίτιδας. Μπορείτε να κλείσετε ραντεβού με το χειρουργό είτε μέσα από τη σελίδα Επικοινωνία του site μας, είτε απ’ ευθείας με τον ίδιο, στο κινητό 697 50 23 763.