Λαπαροσκοπική Χειρουργική
Η λαπαροσκοπική χειρουργική είναι σήμερα ο καθιερωμένος τρόπος εκτέλεσης των περισσότερων επεμβάσεων της κοιλιάς: αντί για μία μεγάλη τομή, η επέμβαση γίνεται μέσα από λίγες οπές του μισού έως ενός εκατοστού, με τη βοήθεια κάμερας υψηλής ευκρίνειας και λεπτών εξειδικευμένων εργαλείων. Το αποτέλεσμα, τεκμηριωμένο σε δεκάδες τυχαιοποιημένες μελέτες, είναι ίδια αποτελεσματικότητα με την ανοικτή χειρουργική, με λιγότερο πόνο, σπανιότερες επιπλοκές τραύματος, και σαφώς ταχύτερη επιστροφή στην καθημερινότητα.
Με μια ματιά
- Λίγες οπές μεγέθους 0,5-1 εκ. αντί για μεγάλες χειρουργικές τομές
- Ισοδύναμη ασφάλεια και αποτελεσματικότητα με την ανοικτή χειρουργική – τεκμηριωμένη στη βιβλιογραφία
- Λιγότερος μετεγχειρητικός πόνος, λιγότερες λοιμώξεις τραύματος, καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα
- Συντομότερη νοσηλεία – συχνά μία μόνο διανυκτέρευση, αναλόγως της επέμβασης – και ταχύτερη επιστροφή στην εργασία
- Γενική αναισθησία· η διάρκεια εξαρτάται από το είδος της επέμβασης
Τι Είναι η Λαπαροσκοπική Χειρουργική;
Η λαπαροσκοπική χειρουργική – ευρύτερα γνωστή ως λαπαροσκόπηση – είναι η τεχνική με την οποία οι επεμβάσεις της κοιλιάς εκτελούνται μέσα από λίγες μικρές οπές, με κάμερα και λεπτά τηλεσκοπικά εργαλεία, αντί για μία μεγάλη τομή. Η κοιλιά «φουσκώνει» με χρήση ασφαλούς, μη εύφλεκτου αερίου (συνηθέστερα διοξείδιο του άνθρακα) ώστε να δημιουργηθεί χώρος εργασίας, και από τις ίδιες οπές περνούν η κάμερα και τα μακριά, λεπτά λαπαροσκοπικά εργαλεία.
Ο χειρουργός εκτελεί την ίδια ακριβώς επέμβαση που θα γινόταν ανοικτά – με το πρόσθετο πλεονέκτημα της μεγεθυμένης, καθαρότερης, πιο φωτεινής εικόνας – και ο ασθενής γλιτώνει το μεγάλο χειρουργικό τραύμα, που είναι η κύρια πηγή του μετεγχειρητικού πόνου και των επιπλοκών του τραύματος. Μετά το πέρας της επεμβάσεως, το αέριο αδειάζεται από την κοιλιά, και οι μικρές οπές συρράπτονται.
Ακόμη και στις επεμβάσεις όπου είναι απαραίτητη η διενέργεια τομής – όπως λ.χ. σε μια ογκολογική εκτομή εντέρου, όπου πρέπει από κάπου να αφαιρεθεί από την κοιλιά το τμήμα του εντέρου που εξαιρέθηκε – η λαπαροσκόπηση επιτρέπει στο χειρουργό να πραγματοποιήσει μια στοχευμένη, διακριτική, σημαντικά μικρότερη τομή, με αποτέλεσμα γρηγορότερη και ασφαλέστερη επούλωση και μειωμένο πόνο.
Η ιδέα της λαπαροσκόπησης – να δει κανείς το εσωτερικό της κοιλιάς μέσα από έναν λεπτό σωλήνα με φωτεινή πηγή – έχει ιστορία άνω του αιώνα, όμως η σύγχρονη λαπαροσκοπική χειρουργική γεννήθηκε όταν η τεχνολογία της βιντεοκάμερας επέτρεψε στη χειρουργική ομάδα να βλέπει το χειρουργικό πεδίο μεγεθυμένο σε οθόνη. Οι πρώτες λαπαροσκοπικές χολοκυστεκτομές έγιναν στα μέσα και τέλη της δεκαετίας του 1980· μέσα σε μία δεκαετία η μέθοδος είχε αλλάξει ριζικά τη γενική χειρουργική, και σήμερα είναι ο κανόνας για την πλειονότητα των επεμβάσεων της κοιλιάς.
Ποια Είναι τα Πλεονεκτήματα; Τι Δείχνουν τα Δεδομένα;
Τα πλεονεκτήματα της λαπαροσκοπικής προσέγγισης έχουν μετρηθεί σε μεγάλες τυχαιοποιημένες μελέτες και συστηματικές ανασκοπήσεις, πάντοτε με απαράβατο γνώμονα την ισοδύναμη ασφάλεια του ασθενούς κατά τη χειρουργική επέμβαση. Στη χολοκυστεκτομή, η ανασκόπηση Cochrane 38 τυχαιοποιημένων μελετών δεν βρήκε καμία διαφορά σε θνητότητα ή επιπλοκές, ενώ η νοσηλεία ήταν κατά τρεις ημέρες συντομότερη και η συνολική ανάρρωση κατά περίπου τρεις εβδομάδες ταχύτερη με τη λαπαροσκοπική μέθοδο1.
Στη σκωληκοειδεκτομή, η αντίστοιχη ανασκόπηση Cochrane 85 μελετών δείχνει ότι οι λοιμώξεις του τραύματος υποδιπλασιάζονται και η επάνοδος στις δραστηριότητες γίνεται περίπου πέντε ημέρες νωρίτερα2. Στη χειρουργική της βουβωνοκήλης, οι διεθνείς οδηγίες HerniaSurge συνιστούν τη λαπαρο-ενδοσκοπική αποκατάσταση όπου αυτή μπορεί να εφαρμοστεί, λόγω ταχύτερης ανάρρωσης και λιγότερου χρόνιου πόνου – σύσταση που στην ενημέρωση του 2023 έχει αναβαθμιστεί πλέον σε ισχυρή4.
Ισχύει και για τις ογκολογικές επεμβάσεις: στη μεγάλη ευρωπαϊκή τυχαιοποιημένη μελέτη COLOR για τον καρκίνο του παχέος εντέρου, η λαπαροσκοπική κολεκτομή είχε συγκρίσιμη επιβίωση και ογκολογικό αποτέλεσμα με την ανοικτή3, εύρημα που καθιέρωσε την ελάχιστα επεμβατική προσέγγιση και στη χειρουργική του καρκίνου.
Μια λαπαροσκοπική επέμβαση, βέβαια, δεν είναι απλή υπόθεση: οι περισσότερες λαπαροσκοπικές επεμβάσεις απαιτούν εξειδικευμένο εξοπλισμό και – κυρίως – εκπαίδευση. Ενδεικτικά, οι οδηγίες για τη βουβωνοκήλη εκτιμούν ότι η καμπύλη εκμάθησης της λαπαρο-ενδοσκοπικής αποκατάστασης απαιτεί από 50 έως 100 εποπτευόμενες επεμβάσεις4 – γι’ αυτό και η εξειδίκευση του χειρουργού είναι το κύριο κριτήριο για την εφαρμογή της λαπαροσκόπησης, και ένα από τα κύρια μελήματα του ασθενούς κατά την επιλογή χειρουργού.
Ο Δρ. Σμπαρούνης εξειδικεύτηκε στη Μονάδα Προηγμένης Λαπαροενδοσκοπικής Χειρουργικής του ΓΝΑ «Ιπποκράτειο», και από το 2019 διδάσκει τις τεχνικές αυτές σε ειδικευόμενους και ειδικευμένους χειρουργούς, στα εργαστήρια λαπαροσκοπικών δεξιοτήτων του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής της Ιατρικής Σχολής Αθηνών.
Σε Ποιες Επεμβάσεις Εφαρμόζεται;
Η λαπαροσκοπική προσέγγιση εφαρμόζεται πρακτικά σε όλο το φάσμα της γενικής χειρουργικής: χολοκυστεκτομή, αποκατάσταση βουβωνοκήλης και κοιλιοκήλης, σκωληκοειδεκτομή, χειρουργική θεραπεία της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης και της διαφραγματοκήλης, βαριατρικές – μεταβολικές επεμβάσεις, εκτομές παχέος εντέρου και σιγμοειδούς, καθώς και στη διερεύνηση του οξέος κοιλιακού πόνου, όπου η διαγνωστική λαπαροσκόπηση επιτρέπει ταυτόχρονα διάγνωση και θεραπεία. Στην καθημερινή κλινική πρακτική, η ανοικτή προσέγγιση επιφυλάσσεται πλέον για ελάχιστες, ειδικές περιπτώσεις.
Λαπαροσκοπική Χολοκυστεκτομή
Η συχνότερη λαπαροσκοπική επέμβαση βήμα προς βήμα: προετοιμασία, διαδικασία, ανάρρωση.
Περισσότερα
Αποκατάσταση Βουβωνοκήλης – Μηροκήλης
Η ελάχιστα επεμβατική αποκατάσταση με πλέγμα (TAPP): τεχνική και ανάρρωση.
Περισσότερα
Πώς Γίνεται μια Λαπαροσκοπική Επέμβαση;
Η επέμβαση πραγματοποιείται υπό γενική αναισθησία· ο Δρ. Σμπαρούνης εκτελεί το σύνολο των λαπαροσκοπικών επεμβάσεών του στο Metropolitan General. Ο χειρουργός πραγματοποιεί την τομή για την πρώτη μικρή οπή, εισάγει την κάμερα και γεμίζει την κοιλιά ελεγχόμενα με διοξείδιο του άνθρακα. Το αέριο είναι ασφαλές, μη εύφλεκτο και στο τέλος της επέμβασης απομακρύνεται, ενώ τυχόν μικρή ποσότητα υπολείμματος απορροφάται φυσιολογικά από τον οργανισμό σε λίγες ώρες ως ημέρες.
Υπό άμεση όραση πραγματοποιούνται οι τομές για τις υπόλοιπες οπές εργασίας, και η επέμβαση εκτελείται με τα λαπαροσκοπικά εργαλεία, με το πεδίο ορατό μεγεθυμένο στις οθόνες της αίθουσας. Στο τέλος, οι μικρές τομές συγκλείονται με πλαστική συρραφή, με στόχο όσο το δυνατόν πιο διακριτικό ίχνος.
Η ασφάλεια της μεθόδου στηρίζεται σε κανόνες που χειρουργικές εταιρείες όπως η SAGES και η EAES έχουν κωδικοποιήσει με σαφήνεια – χαρακτηριστικό παράδειγμα η χολοκυστεκτομή, όπου οι οδηγίες προβλέπουν συγκεκριμένα βήματα ταυτοποίησης της ανατομίας και διεγχειρητική απεικόνιση των χοληφόρων όποτε υπάρχει αμφιβολία5.
Οι λαπαροσκοπικές επεμβάσεις παραμένουν χειρουργικές επεμβάσεις, και επομένως πραγματοποιούνται πάντοτε με απόλυτη ασφάλεια για τον ασθενή. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η μετατροπή σε ανοικτή επέμβαση: όταν τα διεγχειρητικά ευρήματα δεν επιτρέπουν ασφαλή ολοκλήρωση της επεμβάσεως με λαπαροσκοπικό τρόπο, η συνέχιση ανοικτά δεν είναι αποτυχία αλλά ώριμη απόφαση ασφαλείας – και συζητείται πάντοτε με τον ασθενή εκ των προτέρων ως προβλεπόμενο ενδεχόμενο.
Πόσο Γρήγορα θα Επιστρέψω στην Καθημερινότητά μου;
Η ταχεία ανάρρωση είναι το πλεονέκτημα που οι ασθενείς εισπράττουν πιο άμεσα. Πολλές λαπαροσκοπικές επεμβάσεις γενικής χειρουργικής – όπως η χολοκυστεκτομή και οι αποκαταστάσεις κηλών – συνοδεύονται από νοσηλεία μίας διανυκτέρευσης, και ορισμένες γίνονται ως επεμβάσεις ημερήσιας νοσηλείας, ενώ οι μεγαλύτερες επεμβάσεις, όπως του παχέος εντέρου ή οι βαριατρικές, χρειάζονται κατά κανόνα νοσηλεία λίγων ημερών.
Η κινητοποίηση ξεκινά τις περισσότερες φορές την ίδια ημέρα, λίγες ώρες μετά το χειρουργείο και για τις πρώτες ημέρες αρκούν συνήθως απλά αναλγητικά. Η πλειονότητα των ασθενών επανέρχεται στις συνήθεις δραστηριότητες μέσα σε λίγες ημέρες και στη δουλειά γραφείου μέσα στην πρώτη εβδομάδα· οι ακριβείς χρόνοι εξαρτώνται πάντως από το είδος της επέμβασης.
Σε κάθε περίπτωση, πριν από την επέμβαση θα έχετε συζητήσει αναλυτικά την αναμενόμενη πορεία: την προετοιμασία, τη διάρκεια της νοσηλείας, αναλυτικές οδηγίες για τη μετεγχειρητική περίοδο καθώς και το χρονοδιάγραμμα επανόδου στην εργασία σας και την άσκηση. Η προγραμματισμένη μετεγχειρητική επανεξέταση επιβεβαιώνει την ομαλή πορεία και εξατομικεύει τις οδηγίες για τη βαρύτερη σωματική δραστηριότητα.
Πότε να απευθυνθείτε άμεσα σε χειρουργό
Μετά από οποιαδήποτε επέμβαση, επικοινωνήστε άμεσα εάν εμφανίσετε πυρετό, ρίγος, αυξανόμενο πόνο στην κοιλιά, επίμονους εμέτους, ίκτερο, ερυθρότητα ή εκροή υγρού από τις τομές. Τα σημεία αυτά χρειάζονται εκτίμηση χωρίς αναβολή – ο Δρ. Σμπαρούνης και οι συνεργάτες του είναι διαθέσιμοι, και στο τηλέφωνο απαντά ο ίδιος προσωπικά πάντοτε.
Συχνές Ερωτήσεις
Είναι η λαπαροσκοπική επέμβαση εξ’ ίσου ασφαλής με την ανοικτή;
Ναι. Η βιβλιογραφία δείχνει ισοδύναμη ασφάλεια ως προς τη θνητότητα και τις σοβαρές επιπλοκές, από τη χολοκυστεκτομή έως τη χειρουργική του καρκίνου του παχέος εντέρου, με τις αναμενόμενες μικροδιαφορές ανά επέμβαση. Η ουσιαστική διαφορά βρίσκεται στην ανάρρωση, που με τις μικρές τομές είναι αισθητά ταχύτερη. Σε κάθε περίπτωση, ο ασθενής ενημερώνεται πλήρως για όλα τα ενδεχόμενα πριν το χειρουργείο.
Πονάει λιγότερο από την ανοικτή επέμβαση;
Κατά κανόνα ναι, και η διαφορά είναι μετρημένη στις συγκριτικές μελέτες: το μεγάλο χειρουργικό τραύμα είναι η κύρια πηγή του μετεγχειρητικού πόνου, και η αντικατάστασή του από λίγες μικρές οπές μειώνει και τον πόνο και την ανάγκη για ισχυρά αναλγητικά.
Τι είναι το αέριο που χρησιμοποιείται; Είναι επικίνδυνο;
Πρόκειται για διοξείδιο του άνθρακα – ασφαλές, μη εύφλεκτο αέριο που δημιουργεί τον απαραίτητο χώρο εργασίας μέσα στην κοιλιά και απομακρύνεται στο τέλος της επέμβασης. Τυχόν μικρό υπόλειμμα απορροφάται φυσιολογικά από τον οργανισμό μέσα στις πρώτες ώρες· το πολύ να προκαλέσει μια παροδική ενόχληση στους ώμους.
Μπορεί κάθε ασθενής να χειρουργηθεί λαπαροσκοπικά;
Οι περισσότεροι ναι. Προηγούμενες μεγάλες επεμβάσεις κοιλιάς, μεγάλοι τραυματισμοί στο παρελθόν, σοβαρές καρδιοαναπνευστικές παθήσεις ή αναπάντεχα διεγχειρητικά ευρήματα μπορεί να εξαναγκάσουν το χειρουργό να μετατρέψει την επέμβαση σε ανοικτή κατά τη διάρκεια του ιδίου του χειρουργείου.
Τι σημαίνει «μετατροπή σε ανοικτή» επέμβαση;
Σημαίνει ότι ο χειρουργός, για λόγους ασφαλείας, ολοκληρώνει την επέμβαση με κλασική τομή – όταν οι συνθήκες δεν επιτρέπουν ασφαλή λαπαροσκοπική συνέχιση. Στις προγραμματισμένες επεμβάσεις είναι σχετικά σπάνιο ενδεχόμενο – συχνότερο όταν υπάρχει έντονη φλεγμονή ή προηγούμενα χειρουργεία – που προβλέπεται και συζητείται πριν από κάθε επέμβαση, και δείχνει ότι ο χειρουργός έκρινε σωστά. Η λαπαροσκοπική έναρξη της επεμβάσεως είναι κέρδος ακόμη και τότε: ο χειρουργός, όταν χρειαστεί να μετατρέψει μια επέμβαση σε ανοικτή, κατά κανόνα θα χρειαστεί να πραγματοποιήσει μικρότερη τομή από όση θα ήταν σε περίπτωση που η επέμβαση ξεκινούσε εξ’ αρχής ανοικτά, και ο ασθενής επωφελείται από αυτό.
Πηγές
- Keus F, de Jong JAF, Gooszen HG, van Laarhoven CJHM. Laparoscopic versus open cholecystectomy for patients with symptomatic cholecystolithiasis. Cochrane Database Syst Rev. 2006;(4):CD006231. doi.org/10.1002/14651858.CD006231 (ανοίγει σε νέα καρτέλα)
- Jaschinski T, Mosch CG, Eikermann M, Neugebauer EA, Sauerland S. Laparoscopic versus open surgery for suspected appendicitis. Cochrane Database Syst Rev. 2018;11(11):CD001546. doi.org/10.1002/14651858.CD001546.pub4 (ανοίγει σε νέα καρτέλα)
- Colon Cancer Laparoscopic or Open Resection Study Group; Buunen M, Veldkamp R, Hop WCJ, et al. Survival after laparoscopic surgery versus open surgery for colon cancer: long-term outcome of a randomised clinical trial. Lancet Oncol. 2009;10(1):44-52. doi.org/10.1016/S1470-2045(08)70310-3 (ανοίγει σε νέα καρτέλα)
- Stabilini C, van Veenendaal N, Aasvang E, et al. Update of the international HerniaSurge guidelines for groin hernia management. BJS Open. 2023;7(5):zrad080. doi.org/10.1093/bjsopen/zrad080 (ανοίγει σε νέα καρτέλα)
- Brunt LM, Deziel DJ, Telem DA, et al. Safe cholecystectomy multi-society practice guideline and state-of-the-art consensus conference on prevention of bile duct injury during cholecystectomy. Surg Endosc. 2020;34(7):2827-2855. doi.org/10.1007/s00464-020-07568-7 (ανοίγει σε νέα καρτέλα)
Σχετικές παθήσεις και άρθρα
Ρομποτική Χειρουργική
Η εξέλιξη της ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής: πού προσφέρει πραγματικό όφελος.
Περισσότερα
Πέτρες στη Χολή (Χολολιθίαση) & Παθήσεις Χοληφόρων
Πέτρες στη χολή: συμπτώματα, επιπλοκές και πότε χρειάζεται χειρουργείο.
Περισσότερα
