Τι Είναι η Διάσταση των Ορθών Κοιλιακών;

Η διάσταση των ορθών κοιλιακών είναι η απομάκρυνση των δύο ορθών κοιλιακών μυών – των «κάθετων» μυών της κοιλιάς – από τη μέση γραμμή, καθώς η λευκή γραμμή που τους συνδέει έχει διαταθεί και λεπτύνει· οι ευρωπαϊκές οδηγίες την ορίζουν ως απομάκρυνση των μυών μεταξύ τους μεγαλύτερη από 2 εκατοστά¹. Το τοίχωμα δεν παρουσιάζει κενό: δεν υπάρχει στόμιο μέσα από το οποίο να προβάλλει περιεχόμενο της κοιλιάς, και ως εκ τούτου, θεμελιωδώς, δε μιλάμε για κήλη.

Η τυπική εικόνα είναι χαρακτηριστική: ένα επίμηκες εξόγκωμα ή «φούσκωμα» εμφανίζεται ψηλά στη μέση της κοιλιάς όταν ο ασθενής σηκώνεται από ύπτια θέση ή σφίγγει τους κοιλιακούς, και υποχωρεί με τη χαλάρωση του σώματος. Πέρα από την εικόνα, πολλοί ασθενείς περιγράφουν ένα αίσθημα αδυναμίας ή αστάθειας του κορμού – «η κοιλιά δεν κρατάει» – και οι οδηγίες αναγνωρίζουν ακριβώς αυτά τα δύο, την εικόνα του σώματος και την αστάθεια του κορμού, ως τα πιο σημαντικά ενοχλήματα της διάστασης¹.

Ποιους Αφορά; Πόσο Συχνή Είναι;

Η τυπική εμφάνιση της διάστασης των ορθών κοιλιακών είναι σε γυναίκα ασθενή μετά από εγκυμοσύνη – και τα νούμερα δείχνουν πόσο φυσιολογικό είναι το φαινόμενο: στη σχετική μελέτη παρακολούθησης, έξι εβδομάδες μετά τον τοκετό διάσταση είχε περίπου το 60% των γυναικών, ενώ στους δώδεκα μήνες το εύρημα παρέμεινε σε περίπου μία στις τρεις². Με άλλα λόγια, η διάσταση είναι σχεδόν αναμενόμενο στάδιο της επιλόχειας περιόδου, και σε σημαντικό βαθμό υποχωρεί από μόνη της μέσα στον πρώτο χρόνο.

Δεν αφορά όμως μόνο τις γυναίκες. Σε άνδρες – συνήθως μεγαλύτερης ηλικίας ή με αυξημένο σωματικό βάρος – η διάσταση καταγράφεται επίσης συχνά: σε νοσοκομειακή σειρά, με το ίδιο όριο των 2 εκατοστών, αφορούσε σχεδόν έναν στους τρεις άνδρες³. Εδώ ο βασικός μηχανισμός είναι η χρόνια αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης – το σωματικό βάρος, ο χρόνιος βήχας, η βαριά καταπόνηση – που καταπονεί και «ξεχειλώνει» σταδιακά τη λευκή γραμμή.

Πώς Ξεχωρίζει από την Κήλη; Πώς Γίνεται η Διάγνωση;

Η διαφορά από την κήλη είναι ανατομική: στην κήλη υπάρχει ένα πραγματικό έλλειμμα στο κοιλιακό τοίχωμα, μέσα από το οποίο προβάλλει λίπος ή έντερο, με τον κίνδυνο της περίσφιξης πάντοτε παρόντα. Στη διάσταση των ορθών κοιλιακών δεν υπάρχει τίποτε από αυτά – η συνέχεια του τοιχώματος είναι άθικτη, απλώς ενδίδει κατά μήκος της μέσης γραμμής – και γι’ αυτό η διάσταση δεν αποτελεί ποτέ επείγουσα κατάσταση. Συχνά, μάλιστα, τα ενοχλήματα που της αποδίδονται οφείλονται σε άλλα, άσχετα με τη νόσο, αίτια: οι μελέτες δεν βρήκαν διαφορά στον πόνο της μέσης μεταξύ γυναικών με και χωρίς διάσταση έναν χρόνο μετά τον τοκετό² – εύρημα που μας βοηθά να τοποθετήσουμε το πρόβλημα στις σωστές του διαστάσεις.

Η διάγνωση γίνεται με κλινική εξέταση και, όπου χρειάζεται ακριβέστερη μέτρηση ή έλεγχος του τοιχώματος, με υπερηχογράφημα. Το σημείο-κλειδί της εξέτασης είναι ένα: στη μέση γραμμή που «ανοίγει» μπορεί να κρύβεται και πραγματική κήλη – συχνότερα επιγαστρική ή ομφαλοκήλη – και ένα τέτοιο εύρημα είναι καθοριστικό για την περαιτέρω αντιμετώπιση της νόσου.

Αντιμετωπίζεται με Ασκήσεις;

Η πρώτη γραμμή αντιμετώπισης της διάστασης είναι πράγματι συντηρητική, με στοχευμένα προγράμματα άσκησης και φυσιοθεραπείας του κοιλιακού τοιχώματος, και οι ευρωπαϊκές οδηγίες αναφέρουν ότι η φυσιοθεραπεία μπορεί και πρέπει να προηγείται της χειρουργικής αντιμετώπισης¹. Χρειάζεται όμως ειλικρίνεια ως προς τις προσδοκίες: η συγκεντρωτική ανάλυση των μελετών δείχνει ότι η άσκηση μικραίνει την απόσταση των μυών αισθητά αλλά όχι θεαματικά⁴. Προσφέρει όμως δύναμη στο κοιλιακό τοίχωμα και καλύτερη λειτουργία του κορμού, και είναι ασφαλής. Με απλά λόγια, η άσκηση δεν «κλείνει» πάντα το άνοιγμα· βελτιώνει όμως αυτό που πραγματικά ενοχλεί τον ασθενή.

Εδώ αξίζει να λυθεί και μια εύλογη απορία. Στις σελίδες των κηλών γράφουμε – σωστά – ότι οι ασκήσεις δεν κλείνουν το χάσμα μιας κήλης. Στη διάσταση όμως δεν υπάρχει χάσμα: υπάρχει ένας συνδετικός ιστός που έχει διαταθεί και μύες που έχουν απομακρυνθεί, και ακριβώς γι’ αυτό η ενδυνάμωση έχει εδώ πραγματικό ρόλο. Απεναντίας, μία γνήσια κήλη είναι εξ’ ορισμού ένα χάσμα, ένα έλλειμμα στο κοιλιακό τοίχωμα, και εκεί η εκγύμναση όχι μόνο δε βοηθά, αλλά μπορεί να αποδειχθεί και ζημιογόνος.

Πότε Χειρουργείται η Διάσταση;

Η χειρουργική αποκατάσταση της διάστασης έχει θέση σε επιλεγμένες περιπτώσεις, και οι κύριες ενδείξεις είναι δύο. Πρώτη είναι η μεμονωμένη, συμπτωματική διάσταση που επιμένει παρά τη συνεπή συντηρητική αγωγή: όταν η αστάθεια του κορμού και το εξόγκωμα συνεχίζουν να επιβαρύνουν την καθημερινότητα, η αποκατάσταση συζητείται ως οριστική λύση. Η δεύτερη – και συχνότερη – είναι η συνύπαρξη με πραγματική κήλη της μέσης γραμμής, οπότε οι δύο καταστάσεις διορθώνονται στην ίδια επέμβαση. Σε τεχνικό επίπεδο, οι ευρωπαϊκές οδηγίες προτείνουν πτύχωση («πλισάρισμα») της λευκής γραμμής όταν δεν συνυπάρχει κήλη, και αποκατάσταση με πλέγμα όταν συνυπάρχει¹.

Η ίδια η επέμβαση – η πτύχωση της λευκής γραμμής, δηλαδή η αναδίπλωση και συρραφή της ώστε οι μύες να επανέλθουν προς τη μέση, στην ανατομικά φυσιολογική τους θέση – γίνεται ανοικτά ή ελάχιστα επεμβατικά, λαπαροσκοπικά ή ρομποτικά. Η βιβλιογραφία την καταγράφει ως καθιερωμένη και αποτελεσματική λύση, με χαμηλά αλλά όχι μηδενικά ποσοστά υποτροπής, αλλά και με το σύνηθες προφίλ επιπλοκών κάθε επέμβασης του κοιλιακού τοιχώματος⁵ – γι’ αυτό και η απόφαση, όπως και η επιλογή της τεχνικής, εξατομικεύεται πάντοτε στη συζήτηση με τον χειρουργό.

Συχνές Ερωτήσεις

Πηγές

Σχετικές παθήσεις και άρθρα