Θρόμβωση αιμορροΐδων: τι να κάνετε τώρα;

Ξεκινά συνήθως απότομα: ένα σκληρό εξόγκωμα εμφανίζεται στο χείλος του πρωκτού, πονά στο κάθισμα, στο περπάτημα και στην κένωση, και ο πόνος δεν λέει να υποχωρήσει. Η συχνότερη αιτία αυτής της απότομης και επώδυνης εμφάνισης είναι η θρόμβωση μιας αιμορροΐδας: μέσα στον αιμορροϊδικό όζο σχηματίζεται θρόμβος, δηλαδή πήγμα αίματος, και ο όζος σκληραίνει, πρήζεται και σκουραίνει. Η κατάσταση είναι καλοήθης – δεν απειλεί τη ζωή και δεν αποτελεί ένδειξη σοβαρότερης νόσου – ο πόνος όμως είναι πραγματικός και έντονος, και οι πρώτες ώρες και ημέρες έχουν σημασία, γιατί αυτές καθορίζουν ποιες θεραπευτικές επιλογές παραμένουν ανοιχτές. Παρακάτω θα δούμε γιατί μετράει ο χρόνος, τι προσφέρει η άμεση επέμβαση, πώς εξελίσσεται η συντηρητική πορεία, και τι μπορείτε – και τι δεν πρέπει – να κάνετε μέχρι να εξεταστείτε.

Γιατί μετράει ο χρόνος;

Η πρώτη πληροφορία που θα ζητήσει ο χειρουργός είναι το πότε ξεκίνησαν τα συμπτώματα. Κατά παράδοση, η χειρουργική αντιμετώπιση προτιμάται όταν ο ασθενής προσέρχεται μέσα στις πρώτες 48 έως 72 ώρες από την έναρξη του πόνου, ενώ αργότερα ακολουθείται συνήθως η συντηρητική πορεία². Το όριο αυτό δεν είναι αυστηρός κανόνας με ισχυρή τεκμηρίωση – προέρχεται από τη συσσωρευμένη κλινική εμπειρία δεκαετιών² – αποτυπώνει όμως κάτι πραγματικό: όσο πιο πρόσφατος είναι ο θρόμβος, τόσο περισσότερα προσφέρει η αφαίρεσή του, ενώ όταν έχει αρχίσει ήδη να απορροφάται φυσιολογικά από τον οργανισμό, το όφελος της επέμβασης μικραίνει, γιατί το σώμα έχει κάνει πλέον το μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς μόνο του. Στην ίδια λογική κινούνται και οι κατευθυντήριες οδηγίες: επιλεγμένοι ασθενείς μπορεί να ωφεληθούν από πρώιμη εκτομή της θρομβωμένης αιμορροΐδας¹. Το πραγματικό επείγον της θρόμβωσης είναι επομένως η έγκαιρη εκτίμηση: δεν είναι βέβαιο ότι θα χρειαστείτε επέμβαση – η έγκαιρη εξέταση όμως είναι αυτή που κρατά όλες τις επιλογές ανοιχτές.

Τι προσφέρει η άμεση επέμβαση;

Η χειρουργική αντιμετώπιση της θρόμβωσης είναι μικρή επέμβαση που γίνεται κατά κανόνα με τοπική αναισθησία: ο χειρουργός είτε πραγματοποιεί σχάση, δηλαδή διάνοιξη του όζου με μικρή τομή και απομάκρυνση του θρόμβου, είτε αφαιρεί ολόκληρο τον θρομβωμένο όζο (εκτομή) – την επιλογή την κάνει ο ίδιος, ανάλογα με το μέγεθος, τη θέση και τον χρόνο που έχει μεσολαβήσει. Το όφελος είναι διπλό. Πρώτο είναι η ταχύτητα: σε αμερικανική σειρά ασθενών, το σύνολο των συμπτωμάτων – πόνος, πρήξιμο, αιμορραγία – υποχώρησε πλήρως σε λιγότερο από 4 ημέρες κατά μέσο όρο στους ασθενείς που χειρουργήθηκαν, έναντι 24 περίπου ημερών με τη συντηρητική αντιμετώπιση³. Δεύτερο είναι η υποτροπή: στην ίδια σειρά, το επεισόδιο επανήλθε στο 25,4% των ασθενών που αντιμετωπίστηκαν συντηρητικά, έναντι 6,3% όσων χειρουργήθηκαν³, και μεγάλη μετα-ανάλυση του χώρου επιβεβαίωσε ότι η χειρουργική αντιμετώπιση μειώνει περίπου στο μισό τον κίνδυνο υποτροπής⁴. Καμία από τις δύο επιλογές πάντως δεν υπερέχει στην ασφάλεια: σοβαρές επιπλοκές είναι σπάνιες και με τις δύο, και η αιμορραγία δεν διαφέρει μεταξύ τους⁴.

Πώς εξελίσσεται η συντηρητική πορεία;

Αν έχουν περάσει ήδη αρκετές ημέρες, ή αν προτιμηθεί η συντηρητική οδός, η πορεία είναι σχεδόν πάντοτε καλή – απλώς πιο αργή. Η αγωγή περιλαμβάνει εδρόλουτρα με χλιαρό νερό, απλά παυσίπονα, τοπικές αλοιφές, μαλακτικά κοπράνων και άφθονα υγρά με φυτικές ίνες, ώστε οι κενώσεις να παραμένουν μαλακές². Ο πόνος – το σύμπτωμα που ταλαιπωρεί περισσότερο – υποχωρεί σε μεγάλο βαθμό μέσα στις πρώτες 5 ημέρες περίπου και εξαφανίζεται συνήθως μέσα σε 10: σε μεγάλη γερμανική σειρά ασθενών με θρόμβωση στην περιοχή του πρωκτού που αντιμετωπίστηκαν όλοι συντηρητικά, αυτή ήταν η τυπική πορεία του πόνου, και η μεγάλη πλειονότητα δεν χρειάστηκε καν αναρρωτική άδεια⁵. Το ίδιο το εξόγκωμα αργεί περισσότερο: ο θρόμβος απορροφάται σταδιακά μέσα σε αρκετές εβδομάδες, και στη θέση του μπορεί να παραμείνει ένα μικρό τοπικό εξόγκωμα – ένα αθώο υπόλειμμα που δεν πονά και δεν χρειάζεται θεραπεία, παρά μόνο αν δυσκολεύει την καθημερινή υγιεινή. Χρειάζεται όμως να γνωρίζετε και το εξής: η συντηρητική πορεία αφήνει συχνότερα πίσω της υποτροπές απ’ ό,τι η εκτομή^3,4, γι’ αυτό και η ανάγκη για συζήτηση με τον χειρουργό δεν τελειώνει με την υποχώρηση του πόνου.

Μήπως δεν είναι θρόμβωση;

Ο δεύτερος λόγος που η κλινική εξέταση δεν πρέπει να παρακάμπτεται είναι πιο σημαντικός: δεν είναι κάθε επώδυνο εξόγκωμα της περιοχής θρόμβωση αιμορροΐδας. Το περιεδρικό απόστημα, μια συλλογή πύου δίπλα στον πρωκτό, προκαλεί επίσης έντονο πόνο και πρήξιμο, συνοδεύεται όμως συχνά από πυρετό ή αίσθημα κακουχίας, είναι επείγουσα και δυνητικά επικίνδυνη κατάσταση, και απαιτεί διαφορετική και πιο επείγουσα αντιμετώπιση, την παροχέτευση. Η ραγάδα του πρωκτού δίνει πόνο με άλλο χαρακτήρα – αρχίζει με την κένωση και συνεχίζει ως και για ώρες μετά από αυτήν – χωρίς σκληρό εξόγκωμα. Αίμα, τέλος, εμφανίζεται στη θρόμβωση κυρίως όταν το δέρμα πάνω από τον θρόμβο διαβρωθεί και εκείνος παροχετευθεί μόνος του². Για κάθε αιμορραγία από το ορθό, ισχύει πάντως ο ίδιος καθολικός κανόνας: καμία αιμορραγία δεν αποδίδεται οριστικά σε καλοήθη αιτία χωρίς να προηγηθεί εξέταση. Η ίδια η διάγνωση της θρόμβωσης είναι, για τον ειδικό, υπόθεση μιας απλής επισκόπησης στο ιατρείο: δεν χρειάζονται ούτε απεικονιστικές ούτε αιματολογικές εξετάσεις για να τεθεί.

Συχνές Ερωτήσεις

Πηγές