Τι Είναι το Περιεδρικό Απόστημα;

Το περιεδρικό απόστημα είναι μια οξεία, επώδυνη συλλογή πύου στους ιστούς που περιβάλλουν τον πρωκτό και το τελικό τμήμα του ορθού. Στο εσωτερικό του πρωκτικού καναλιού υπάρχουν μικροί αδένες που παράγουν βλέννη και εκβάλλουν σε μικρές εσοχές, τις πρωκτικές κρύπτες. Όταν ένας από αυτούς αποφραχθεί, τα μικρόβια πολλαπλασιάζονται μέσα σε έναν κλειστό χώρο και το πύον που παράγεται δεν έχει διέξοδο: αναζητά τον δρόμο της μικρότερης αντίστασης προς τους χαλαρούς χώρους γύρω από τον πρωκτό. Ο συχνότερος από αυτούς είναι ο ισχιοορθικός χώρος, το λιπώδες διάστημα πλάγια του πρωκτού, ενώ άλλα αποστήματα εντοπίζονται ανάμεσα στους δύο σφιγκτήρες, ψηλότερα από τον ανελκτήρα μυ ή κάτω από τον βλεννογόνο¹.

Η πάθηση δεν είναι σπάνια. Αν και δεν υπάρχει επίσημη καταγραφή για τη χώρα μας, σε αντίστοιχη πληθυσμιακή μελέτη στην Καταλονία της Ισπανίας, σε πληθυσμό 7,5 εκατομμυρίων κατοίκων, καταγράφηκαν 27.821 ενήλικες με πρώτο επεισόδιο μέσα σε έξι χρόνια, δηλαδή περίπου 600 περιστατικά ανά εκατομμύριο κατοίκους τον χρόνο, και οι άνδρες ήταν περίπου οι επτά στους δέκα ασθενείς². Μπορεί να εμφανιστεί σε κάθε ηλικία, με αιχμή συχνότητας στις ηλικίες από είκοσι έως σαράντα ετών¹.

Πώς Εκδηλώνεται και Πώς Μπαίνει η Διάγνωση;

Το επιφανειακό απόστημα εκδηλώνεται με πόνο και διόγκωση δίπλα στον πρωκτό, που εγκαθίστανται μέσα σε λίγες ημέρες και επιδεινώνονται σταθερά, ενώ ο πυρετός και η αυτόματη εκροή πύου είναι λιγότερο συχνά ευρήματα¹. Ο πόνος είναι συνεχής, δεν εξαρτάται από την κένωση όπως στη ραγάδα του πρωκτού, και δυσκολεύει το κάθισμα και τον ύπνο. Στην επισκόπηση η περιοχή εμφανίζει ερυθρότητα, οίδημα και σκληρία, με έντονη ευαισθησία στην ψηλάφηση. Τα εν τω βάθει αποστήματα όμως, εκείνα που αναπτύσσονται ψηλότερα από τον ανελκτήρα μυ ή στα υψηλά ισχιοορθικά διαστήματα, μπορεί να δώσουν πόνο που αντανακλά στο περίνεο, στη μέση ή στους γλουτούς, με φτωχά ευρήματα στην εξέταση της περιοχής¹. Γι’ αυτό ο επίμονος πόνος στην περιπρωκτική περιοχή χρειάζεται εκτίμηση από χειρουργό ακόμη κι όταν «δεν φαίνεται κάτι».

Η διάγνωση τίθεται κλινικά, από το ιστορικό και την εξέταση, και ο απεικονιστικός έλεγχος δεν χρειάζεται ως ρουτίνα: μπορεί να εξεταστεί σε επιλεγμένες περιπτώσεις, όταν το απόστημα δεν είναι εμφανές, σε υποτροπιάζον ή σύνθετο συρίγγιο, σε ασθενείς με εξασθενημένη άμυνα του οργανισμού (ανοσοκαταστολή) ή σε νόσο του Crohn¹. Στη διαφοροδιάγνωση μπαίνουν, μεταξύ άλλων, η ραγάδα του πρωκτού και η θρόμβωση αιμορροΐδας¹, και εδώ χρειάζεται μια διευκρίνιση, γιατί το σημείο αυτό μπερδεύει πολλούς ασθενείς: η κύστη κόκκυγος είναι άλλη πάθηση σε άλλη θέση, γιατί σχηματίζεται ψηλότερα, στη μεσογλουτιαία σχισμή κοντά στον κόκκυγα, και όχι στους ιστούς γύρω από τον πρωκτό.

Γιατί Δεν Μπορεί να Περιμένει η Παροχέτευση;

Η παροχέτευση δεν μπορεί να περιμένει γιατί το πύον που συσσωρεύεται σε έναν κλειστό χώρο δεν βρίσκει μόνο του δρόμο προς τα έξω, και όσο μένει εκεί η φλεγμονή προχωρά προς τους γειτονικούς χώρους. Οι οδηγίες της Αμερικανικής Εταιρείας Χειρουργών Παχέος Εντέρου και Ορθού (ASCRS) προτείνουν την άμεση χειρουργική διάνοιξη και παροχέτευση ως καθοριστική θεραπεία για κάθε οξύ περιπρωκτικό απόστημα¹.

Ορισμένοι ασθενείς ρωτούν αν γίνεται να παρακεντηθεί η συλλογή με βελόνα και να αδειάσει, σε συνδυασμό με τη λήψη αντιβίωσης, αντί για κανονική τομή. Σε τυχαιοποιημένη μελέτη τριών κέντρων στη Δανία, η αναρρόφηση με βελόνα συνοδευόμενη από αντιβίωση οδήγησε σε υποτροπή στο 41% των ασθενών, έναντι 15% μετά από κλασική διάνοιξη και παροχέτευση, και οι ερευνητές κατέληξαν ότι η αναρρόφηση δεν μπορεί να συστηθεί ως εναλλακτική³. Η μελέτη αφορούσε το απλό απόστημα, το πιο ευνοϊκό δηλαδή σενάριο για την αναρρόφηση, και ούτε εκεί απέδωσε.

Τα αντιβιοτικά έχουν τη θέση τους, δεν είναι όμως η θέση που φαντάζονται οι περισσότεροι. Μετά τη διάνοιξη ενός απλού αποστήματος σε κατά τα άλλα υγιή ασθενή δεν χορηγούνται κατά κανόνα, και επιφυλάσσονται για τους ασθενείς με κυτταρίτιδα, δηλαδή με μικροβιακή φλεγμονή του δέρματος που επεκτείνεται γύρω από την περιοχή, με συστηματικά σημεία λοίμωξης ή με υποκείμενη ανοσοκαταστολή¹. Η απόφαση εξατομικεύεται από τον χειρουργό, αν και η χορήγηση αντιβιοτικών μετά την παροχέτευση δε φαίνεται να μειώνει τη συχνότητα εμφάνισης συριγγίου μέσα στον επόμενο χρόνο⁴. Σε ασθενείς με ανοσοκαταστολή, ουδετεροπενία (χαμηλά λευκά αιμοσφαίρια) ή διαβήτη, καθώς και όταν υπάρχει κυτταρίτιδα ή συστηματικά σημεία λοίμωξης, το κύριο μέλημα δεν είναι ποιο φάρμακο θα δοθεί αλλά να μην αναβληθεί η εκτίμηση και η παροχέτευση¹.

Τι Ακολουθεί Μετά την Παροχέτευση;

Μετά την παροχέτευση το οξύ επεισόδιο τελειώνει, η νόσος όμως δεν κλείνει πάντοτε εκεί: σε κάποιους ασθενείς μένει πίσω ένα περιεδρικό συρίγγιο, ένας λεπτός πόρος που ξεκινά από την κρύπτη η οποία μολύνθηκε και καταλήγει στο δέρμα, με έκκριση που επανέρχεται κατά καιρούς. Στην προαναφερθείσα ισπανική μελέτη, συρίγγιο διαγνώστηκε κατά την παρακολούθηση σε περίπου έναν στους πέντε ασθενείς, σε 5.512 δηλαδή από τους 27.821². Ο κίνδυνος δεν κατανέμεται ομοιόμορφα: σε βρετανική σειρά 1.970 ασθενών, συρίγγιο εμφάνισε το 32,6% όσων είχαν νόσο του Crohn έναντι 14,9% όσων δεν την είχαν⁵.

Ο χρόνος έχει και εδώ τη σημασία του. Στην ίδια βρετανική σειρά ασθενών, το συρίγγιο εμφανίστηκε κατά διάμεσο όρο επτά μήνες μετά την παροχέτευση⁵, δηλαδή αρκετά αργότερα από τη στιγμή που ο ασθενής θεωρεί το θέμα λήξαν. Το ίδιο το απόστημα, εξάλλου, μπορεί να υποτροπιάσει, συνήθως μέσα στον πρώτο χρόνο, με την ανεπαρκή χειρουργική παροχέτευση και τις διαφραγματώσεις της συλλογής να αποτελούν τους κύριους προδιαθεσικούς παράγοντες¹. Γι’ αυτό η προγραμματισμένη επανεξέταση μετά τη διάνοιξη αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για μια καλή έκβαση μετά το χειρουργείο. Ο Δρ. Σμπαρούνης δέχεται τα περιστατικά αυτά χωρίς αναβολή και πραγματοποιεί την παροχέτευση στο Metropolitan General, ενώ η επανεξέταση προγραμματίζεται στο ιατρείο.

Συχνές Ερωτήσεις

Πηγές

Σχετικές παθήσεις και άρθρα