Τι Είναι τα Εκκολπώματα και Τι η Εκκολπωματίτιδα;

Τα εκκολπώματα είναι μικρές, σακοειδείς προσεκβολές του τοιχώματος του παχέος εντέρου, που σχηματίζονται σε σημεία σχετικής αδυναμίας. Η απλή ύπαρξή τους χωρίς επιπλοκές λέγεται εκκολπωμάτωση και είναι εξαιρετικά συχνή – μάλιστα γίνεται ακόμη συχνότερη με την ηλικία: σε αμερικανική μελέτη προληπτικής κολονοσκόπησης, εκκολπώματα είχε το 42% των συμμετεχόντων, με το ποσοστό να ανεβαίνει στο 58% στους άνω των 60 ετών². Στη συντριπτική της πλειονότητα, η εκκολπωμάτωση είναι εντελώς ασυμπτωματική και δεν χρειάζεται καμία αντιμετώπιση.

Το πρόβλημα προκύπτει όταν ένα εκκόλπωμα φλεγμαίνει – τότε μιλάμε πλέον για εκκολπωματίτιδα. Οι ασθενείς με εκκολπωμάτωση μπορεί επίσης, σπανιότερα, να εμφανίσουν αιμορραγία από τα εκκολπώματα – μία από τις συχνότερες αιτίες αιμορραγίας του κατώτερου πεπτικού. Η διάκριση ανάμεσα στην αθώα εκκολπωμάτωση και στη φλεγμονώδη εκκολπωματίτιδα είναι θεμελιώδης, γιατί οδηγεί σε εντελώς διαφορετική αντιμετώπιση.

Ποια Είναι τα Συμπτώματα; Πώς Γίνεται η Διάγνωση;

Το χαρακτηριστικό σύμπτωμα της εκκολπωματίτιδας είναι ο πόνος χαμηλά και αριστερά στην κοιλιά – εκεί όπου βρίσκεται το σιγμοειδές, το τμήμα του εντέρου που προσβάλλεται συχνότερα. Ο πόνος είναι επίμονος και συχνά συνοδεύεται από πυρετό, αλλαγή στις συνήθειες του εντέρου (διάρροια ή δυσκοιλιότητα) και ενίοτε ναυτία. Η εικόνα μπορεί αρχικά να μοιάζει με απλό κωλικό του εντέρου ή με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, γι’ αυτό και η σωστή διάγνωση έχει σημασία.

Η διάγνωση επιβεβαιώνεται κατά κανόνα με αξονική τομογραφία κοιλιάς, η οποία τεκμηριώνει τη φλεγμονή και, το κυριότερο, ξεχωρίζει τη μη επιπλεγμένη από την επιπλεγμένη νόσο, δηλαδή εντοπίζει τυχόν απόστημα, διάτρηση ή απόφραξη¹. Αυτή ακριβώς η διάκριση καθορίζει τη θεραπεία. Επίσης, μετά την αποδρομή ενός επεισοδίου συνιστάται κολονοσκόπηση σε εύθετο χρόνο, ώστε να αποκλειστεί υποκείμενη παθολογία του εντέρου, όπως ένας καρκίνος που μπορεί να μιμηθεί την ίδια κλινική εικόνα.

Πώς Αντιμετωπίζεται η Μη Επιπλεγμένη Νόσος;

Η μη επιπλεγμένη εκκολπωματίτιδα αντιμετωπίζεται συντηρητικά – και ο τρόπος έχει αλλάξει αρκετά τα τελευταία χρόνια. Παλαιότερα, κάθε εκκολπωματίτιδα αντιμετωπιζόταν αυτόματα με νοσηλεία και ενδοφλέβια αντιβίωση. Δύο μεγάλες τυχαιοποιημένες μελέτες όμως έδειξαν ότι στη μη επιπλεγμένη εκκολπωματίτιδα, σε επιλεγμένους ασθενείς, η αντιμετώπιση χωρίς αντιβιοτικά – με απλή παρακολούθηση, ενυδάτωση και αναλγησία – έχει ισοδύναμα αποτελέσματα, χωρίς περισσότερες επιπλοκές ή υποτροπές^3,4. Το εύρημα αυτό έχει περάσει και στις οδηγίες, οι οποίες πλέον συνιστούν επιλεκτική – όχι ρουτίνας – χρήση των αντιβιοτικών¹.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κανένας ασθενής δεν χρειάζεται αντιβίωση ή νοσηλεία· απλώς η απόφαση εξατομικεύεται. Οι ασθενείς με ήπια, μη επιπλεγμένη νόσο και καλή γενική κατάσταση μπορούν συχνά να αντιμετωπιστούν εκτός νοσοκομείου, ενώ όσοι έχουν σοβαρότερα συμπτώματα, συννοσηρότητες ή αδυναμία λήψης υγρών χρειάζονται νοσηλεία. Κάθε ασθενής αξιολογείται με βάση την κλινική του εικόνα, τις εξετάσεις αίματος και την αξονική τομογραφία, και από αυτά ο χειρουργός καθορίζει τη σωστή πορεία.

Πότε Χρειάζεται Χειρουργείο;

Η χειρουργική παρέμβαση είναι απαραίτητη στην επιπλεγμένη εκκολπωματίτιδα, όταν δηλαδή υπάρχει μεγάλο απόστημα που δεν μπορεί να παροχετευθεί διαδερμικά, ελεύθερη διάτρηση του εντέρου με πυώδη ή κοπρανώδη περιτονίτιδα (διάχυτη φλεγμονή μέσα στην κοιλιά), ή απόφραξη του εντέρου. Πολλά αποστήματα, πάντως, αντιμετωπίζονται χωρίς άμεση επέμβαση – με αντιβίωση ή, στα μεγαλύτερα και προσβάσιμα, με διαδερμική παροχέτευση υπό απεικονιστική καθοδήγηση¹. Στις οξείες καταστάσεις που τελικά χειρουργούνται, η επέμβαση αποσκοπεί στον έλεγχο της λοίμωξης και, ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να περιλαμβάνει αφαίρεση του πάσχοντος τμήματος του εντέρου.

Για την προγραμματισμένη, «εν ψυχρώ» χειρουργική αντιμετώπιση – την εκλεκτική σιγμοειδεκτομή – η προσέγγιση έχει επίσης αλλάξει. Δεν αποφασίζεται πλέον αυτόματα με βάση τον αριθμό των επεισοδίων, όπως γινόταν παλαιότερα· η ένδειξη εξατομικεύεται: συνεκτιμώνται η βαρύτητα και η συχνότητα των επεισοδίων, η επίδραση στην ποιότητα ζωής, τυχόν επιπλοκές και η γενική κατάσταση του ασθενούς¹. Όταν αποφασιστεί, η εκλεκτική σιγμοειδεκτομή πραγματοποιείται κατά κανόνα λαπαροσκοπικά ή ρομποτικά. Η απόφαση λαμβάνεται πάντοτε από κοινού μεταξύ χειρουργού και ασθενούς, μετά από αναλυτική συζήτηση και πλήρη ενημέρωση.

Συχνές Ερωτήσεις

Πηγές

Σχετικές παθήσεις και άρθρα